Kredyty Frankowe - egzekucja banków

Prawomocny wyrok unieważniający umowę kredytu frankowego lub zasądzający zwrot nadpłaconych rat to przełom procesowy - jednak nie zawsze kończy sprawę. Część banków rozlicza się dobrowolnie w ciągu kilku tygodni od doręczenia wezwania. Inne zwlekają, próbują wstrzymać wykonalność albo wnoszą skargę kasacyjną. W tych ostatnich sytuacjach dalszą drogą jest postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika sądowego.

Strona przedstawia praktyczny przebieg egzekucji wyroków frankowych prowadzonej przez Kancelarię Komorniczą nr V Komornika Sądowego Michała Hoppe przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Woli. Komornik Michał Hoppe pełni funkcję członka Rady Izby Komorniczej w Warszawie. Rewir terytorialny obejmuje dzielnice Wola i Bemowo, a w sprawach frankowych istotne znaczenie ma art. 10 ust. 1 ustawy z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych - prawo wyboru komornika w obszarze tej samej apelacji, z którego korzystają kredytobiorcy z całej apelacji warszawskiej.

W pigułce:

• klauzula wykonalności w sprawach frankowych nadawana jest na wniosek (nie z urzędu),
• kredytobiorca może wybrać komornika w obrębie apelacji warszawskiej (art. 10 ustawy o komornikach),
• wszystkie banki frankowe wymienione poniżej mają siedziby na terenie apelacji warszawskiej,
• typowa egzekucja od wniosku do wypłaty trwa 2-4 tygodnie,
• egzekucja obejmuje kapitał + odsetki ustawowe za opóźnienie + zasądzone koszty procesu,
• wszystkie koszty egzekucyjne pokrywa dłużnik (bank).

Czy każda sprawa frankowa kończy się komornikiem

Nie. W praktyce procesowej można wyróżnić cztery scenariusze po uzyskaniu prawomocnego wyroku:

1. Bank rozlicza się dobrowolnie - środki wpływają w terminie 14-30 dni od doręczenia wezwania. Egzekucja jest zbędna.
2. Bank zwleka, ale ostatecznie płaci po wezwaniu z odsetkami za opóźnienie. Egzekucja również zbędna.
3. Bank odmawia lub przewleka bez konkretnych podstaw - kierowanie sprawy do komornika jest naturalnym i optymalnym rozwiązaniem.
4. Bank wnosi skargę kasacyjną i jednocześnie wstrzymuje rozliczenie - kredytobiorca ma prawo prowadzić egzekucję równolegle, ponieważ skarga kasacyjna nie wstrzymuje wykonalności wyroku sądu apelacyjnego.

Decyzja o kierowaniu sprawy do komornika powinna uwzględniać: stan negocjacji z bankiem, datę prawomocności, narastające odsetki za opóźnienie oraz ewentualne ryzyko restrukturyzacji lub upadłości banku (zob. niżej Getin Noble Bank).

Po wyroku - od prawomocności do tytułu wykonawczego

Sam wyrok zasądzający kwotę nie wystarcza do prowadzenia egzekucji. Komornik wymaga tytułu wykonawczego, czyli wyroku opatrzonego klauzulą wykonalności. W odróżnieniu od spraw alimentacyjnych - gdzie klauzula nadawana jest automatycznie - w sprawach frankowych klauzula wymaga osobnego wniosku.

Procedura uzyskania klauzuli:

1. Wniosek do sądu pierwszej instancji, który wydał wyrok (sąd okręgowy lub sąd rejonowy).
2. Wniosek jest wolny od opłaty sądowej (art. 50 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
3. Sąd wydaje klauzulę zazwyczaj w terminie 7-21 dni.
4. Klauzula doręczana jest wnioskodawcy razem z odpisem wyroku.

Dopiero wtedy wyrok z klauzulą staje się tytułem wykonawczym (art. 776 KPC) i można go skierować do komornika.

Prawo wyboru komornika - art. 10 ust. 1 ustawy z 2018 r.

Klasyczna zasada egzekucji to właściwość miejscowa - komornik prowadzi sprawy w obszarze właściwości sądu rejonowego, przy którym działa. Art. 10 ust. 1 ustawy z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych pozwala jednak wierzycielowi wybrać dowolnego komornika działającego na obszarze tej samej apelacji - dołączając do wniosku pisemne oświadczenie o skorzystaniu z prawa wyboru.

W praktyce dla kredytobiorców frankowych z terenu apelacji warszawskiej oznacza to dostęp do każdego komornika w obszarze tej apelacji - obejmującym 11 sądów rejonowych w Warszawie i okolicach. Kancelaria Komornicza nr V Michała Hoppe działa przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Woli (apelacja warszawska).

Wyjątki od prawa wyboru (właściwość pozostaje sztywna):

• egzekucja z nieruchomości,
• sprawy o opróżnienie nieruchomości lub lokalu,
• sprawy o wprowadzenie w posiadanie.

W sprawach frankowych przedmiotem egzekucji są środki pieniężne (rachunki bankowe banku, depozyty, wierzytelności). Wyjątki nie mają tu zastosowania - wierzyciel ma pełne prawo wyboru komornika w apelacji warszawskiej.

Oświadczenie o wyborze komornika składa się w prostej formie - przykładowy zwrot:

„Działając na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, oświadczam, że jako wierzyciel dokonuję wyboru komornika - Komornika Sądowego Michała Hoppe przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Woli (Kancelaria Komornicza nr V) - do prowadzenia egzekucji na podstawie załączonego tytułu wykonawczego."

Oświadczenie podpisuje wierzyciel (kredytobiorca) lub jego pełnomocnik.

Mapa banków frankowych w apelacji warszawskiej

Wszystkie banki, które masowo udzielały kredytów denominowanych i indeksowanych do franka szwajcarskiego, prowadzą działalność z siedzibami na terenie apelacji warszawskiej. Poniższa tabela ułatwia ustalenie właściwości adresowej oraz nawiązanie do mapy ulic:

Cztery banki frankowe (mBank, BNP Paribas, Bank Pekao, BOŚ Bank) mają siedziby na Woli, bezpośrednio sąsiadując z Kancelarią Komorniczą nr V przy ul. Kolejowej 15/17. W praktyce skraca to czas doręczenia zawiadomień o wszczęciu postępowania.

Adresy siedzib aktualizowane na podstawie publicznie dostępnych danych KRS i komunikatów banków. Przed wniesieniem wniosku wskazana jest weryfikacja aktualności w rejestrach KRS oraz Krajowym Rejestrze Sądowym.

Wniosek egzekucyjny przeciwko bankowi - elementy

Wniosek powinien zawierać:

1. Oznaczenie komornika - Komornik Sądowy Michał Hoppe, Kancelaria Komornicza nr V przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Woli, ul. Kolejowa 15/17, 01-217 Warszawa.
2. Wierzyciel (kredytobiorca) - imię, nazwisko, PESEL, adres, numer rachunku bankowego do przelewu.
3. Dłużnik (bank) - pełna nazwa, KRS, NIP, adres siedziby.
4. Tytuł wykonawczy - sąd, sygnatura, data wyroku, data klauzuli wykonalności.
5. Kwota główna - zwrot rat, kapitału, świadczeń nienależnych.
6. Odsetki ustawowe za opóźnienie - od dnia wymagalności do dnia zapłaty.
7. Zasądzone koszty procesu - opłaty sądowe, wynagrodzenie pełnomocnika.
8. Sposób egzekucji - standardowo: zajęcie rachunków bankowych w innych bankach + rachunek w NBP + depozyty + wierzytelności.
9. Oświadczenie o wyborze komornika (art. 10 ust. 1) - jeżeli wierzyciel korzysta z prawa wyboru.
10. Załączniki - oryginał tytułu wykonawczego, pełnomocnictwo (jeżeli dotyczy).

Wzór wniosku w formacie PDF i DOC dostępny jest w zakładce Wzory wniosków. Formularz Ministerstwa Sprawiedliwości znajduje się na portalu gov.pl.

Sposoby zajęcia majątku banku - OGNIVO, NBP

W egzekucji przeciwko bankowi komornik dysponuje narzędziami pozwalającymi na bardzo szybkie zablokowanie środków:

• OGNIVO (Ogólnopolski System Wymiany Informacji) - elektroniczne zapytanie do wszystkich banków w kraju. Każdy z banków, w którym bank-dłużnik prowadzi rachunki rozliczeniowe, otrzymuje zajęcie w ciągu minut. Banki blokują środki niezwłocznie.
• Rachunek w Narodowym Banku Polskim - każdy bank komercyjny posiada w NBP rachunek rezerwy obowiązkowej oraz rachunek rozliczeniowy o stabilnej płynności. Zajęcie środków w NBP należy do najszybszych dróg odzyskania należności.
• Wierzytelności u kontrahentów banku - klienci, partnerzy biznesowi, podmioty zależne, którzy są winni bankowi określone kwoty.

W Kancelarii nr V do prowadzenia spraw frankowych wykorzystywane są również systemy uzupełniające: EKW (księgi wieczyste - weryfikacja zabezpieczeń hipotecznych), KRS (status prawny banku), PUE ZUS, e-CPD, ePUAP (skrzynka /KS_Michal_Hoppe/ezbiegi), eDoręczenia (AE:PL-36860-87593-UGFIA-24), EPU (sygnatura 1949).

Procedura egzekucji - od wniosku do wypłaty (timeline)

Łączny czas od złożenia wniosku do wpływu środków na rachunek kredytobiorcy: 2 do 4 tygodni. Egzekucje przeciwko bankom przebiegają szybciej niż przeciwko osobom fizycznym, ponieważ banki dysponują płynnymi rachunkami zarówno w NBP, jak i w innych bankach komercyjnych.

Co dokładnie egzekwuje komornik - kapitał, odsetki, koszty

Komornik egzekwuje całość zasądzonego świadczenia, czyli kwoty wynikające z sentencji wyroku:

• kwotę główną - zwrot wpłaconych rat, kapitału, świadczeń nienależnych (zwykle główna pozycja),
• odsetki ustawowe za opóźnienie - od dnia wymagalności (najczęściej od daty wezwania lub od dnia wyroku) do dnia faktycznej zapłaty,
• koszty procesu - opłata sądowa, wynagrodzenie pełnomocnika, koszty opinii biegłego,
• odsetki od zasądzonych kosztów - jeżeli sąd orzekł.

Aktualne stawki odsetek (rok 2026):

Stawki zmieniają się wraz z decyzjami Rady Polityki Pieniężnej o stopie referencyjnej NBP. Aktualne wartości publikuje Ministerstwo Sprawiedliwości na stronach gov.pl.

Egzekucja postanowienia o zabezpieczeniu (przed prawomocnym wyrokiem)

Kredytobiorca może uzyskać postanowienie o zabezpieczeniu roszczenia jeszcze przed prawomocnym wyrokiem (art. 730 i nast. KPC). Najczęstszą formą jest wstrzymanie obowiązku spłaty rat na czas procesu - co eliminuje narastanie świadczeń, które po wygranej sprawie i tak zostaną zwrócone przez bank.

Postanowienie o zabezpieczeniu jest również tytułem wykonawczym (art. 743 § 1 KPC), a klauzula wykonalności nadawana jest z urzędu (art. 743 § 1 KPC - bez wniosku). Można je wykonać przez komornika, jeżeli bank nie respektuje wstrzymania spłaty.

Wniosek o zabezpieczenie sąd rozpoznaje w krótkim terminie (najczęściej kilka dni). Zabezpieczenie nie rozstrzyga sprawy co do meritum - chroni kredytobiorcę przed dalszymi wpłatami na poczet umowy, która ostatecznie może zostać uznana za nieważną.

Wyrok TSUE C-520/21 - sprawa Bank M. (15 czerwca 2023 r.)

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-520/21 (tzw. sprawa Bank M.) z 15 czerwca 2023 r. przesądził kluczową kwestię: po unieważnieniu umowy kredytu frankowego bank nie ma prawa do wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Trybunał stwierdził, że dopuszczenie takiego roszczenia stałoby w sprzeczności z celem dyrektywy 93/13/EWG o ochronie konsumentów.

Konsekwencje dla egzekucji:

• bank nie może bronić się przed wypłatą zasądzonej kwoty żądaniem wynagrodzenia za korzystanie z kapitału,
• nawet jeśli bank wytoczył takie powództwo (do 2023 r. było ich kilka tysięcy), w obecnej linii orzeczniczej powództwa są oddalane,
• komornik egzekwuje pełną kwotę z wyroku bez konieczności kompensowania jakichkolwiek roszczeń banku z tytułu wynagrodzenia.

Wyrok TSUE wpisuje się w utrwalone już orzecznictwo wzmacniające pozycję kredytobiorców (m.in. wyroki C-260/18 Dziubak, C-19/20 Bank BPH, C-140/22 mBank).

Umowa indeksowana czy denominowana - czy to ma znaczenie dla egzekucji

Z perspektywy postępowania egzekucyjnego nie ma znaczenia, czy umowa była indeksowana czy denominowana. Komornik egzekwuje to, co zostało zasądzone w wyroku, niezależnie od konstrukcji prawnej umowy. Różnica pomiędzy typami umów ma znaczenie wyłącznie dla treści wyroku (i wcześniejszego procesu):

• Umowa indeksowana - kwota kredytu wyrażona w PLN, ale przeliczana na CHF według kursu z dnia wypłaty; raty również wyrażone w CHF i przeliczane na PLN. Charakterystyczne dla mBanku, BPH, Getin Noble Banku.
• Umowa denominowana - kwota kredytu wyrażona w CHF, wypłacana w PLN według kursu z dnia wypłaty; raty wyrażone w CHF. Charakterystyczne dla PKO BP, BPH, Banku Millennium.

Oba typy umów były masowo unieważniane przez sądy z uwagi na abuzywne klauzule przeliczeniowe. Sentencja wyroku unieważniającego prowadzi do tego samego rezultatu - obowiązku zwrotu wpłaconych rat przez bank.

Co bank może zrobić - skarga kasacyjna i wniosek o wstrzymanie

Banki dysponują dwoma głównymi narzędziami procesowymi po przegranym wyroku sądu apelacyjnego:

1. Skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego - dostępna w sprawach o wartości przedmiotu sporu powyżej 50 000 zł (większość spraw frankowych spełnia tę przesłankę). Wniesienie skargi kasacyjnej nie wstrzymuje wykonalności prawomocnego wyroku sądu apelacyjnego (art. 388 KPC). Komornik prowadzi egzekucję równolegle.
2. Wniosek o wstrzymanie wykonalności wyroku - kierowany do Sądu Najwyższego w trybie art. 388 § 1 KPC. Sąd Najwyższy bada przesłanki: czy wykonanie wyroku może wyrządzić nieodwracalną szkodę. W sprawach frankowych wnioski są rzadko uwzględniane z uwagi na utrwaloną linię orzeczniczą.

Gdyby skarga kasacyjna została uwzględniona i wyrok uchylony, bank uzyskuje roszczenie o zwrot wyegzekwowanych kwot. W praktyce - z uwagi na linię orzeczniczą TSUE i SN - takie sytuacje są rzadkie.

Egzekucja wobec banku w restrukturyzacji lub upadłości

Szczególną kategorię stanowi Getin Noble Bank S.A. w restrukturyzacji. Po decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego o przymusowej restrukturyzacji (30 września 2022 r.), część zobowiązań Getin Noble Banku (w tym roszczenia frankowiczów) pozostała w podmiocie restrukturyzowanym - bez przejęcia przez VeloBank.

Konsekwencje:

• postępowania egzekucyjne wobec Getin Noble Banku S.A. (w restrukturyzacji) są możliwe, ale prowadzenie ich jest skomplikowane,
• w sierpniu 2023 r. wszczęto wobec banku postępowanie upadłościowe (Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, sygn. WA1M/GU/188/23),
• z dniem ogłoszenia upadłości - wstrzymane są egzekucje sądowe i administracyjne (art. 146 ust. 1 Prawa upadłościowego); wierzytelności zgłasza się syndykowi w postępowaniu upadłościowym.

Dla kredytobiorców Getin Noble Banku oznacza to, że droga przez komornika została zamknięta. Roszczenia zgłasza się syndykowi (Marcin M. Kubiczek - Kancelaria Doradcza), a wypłaty następują z masy upadłości w kolejności kategorii ustawowych.

W przypadku innych banków (PKO BP, mBank, Millennium, Santander, BNP Paribas, Pekao SA, BOŚ, Alior, Citi) sytuacja finansowa jest stabilna - egzekucja komornicza jest naturalną i optymalną drogą.

Wykreślenie hipoteki - postępowanie wieczystoksięgowe

Unieważnienie umowy kredytu powoduje wygaśnięcie hipoteki ustanowionej na zabezpieczenie kredytu (art. 94 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Wykreślenie wpisu z księgi wieczystej wymaga jednak osobnych czynności:

1. Wezwanie banku do wydania listu mazalnego (oświadczenia o zgodzie na wykreślenie hipoteki) - art. 95 ust. 3 Prawa bankowego daje bankowi 14 dni; w razie zwłoki sąd może nałożyć grzywnę do 30 000 zł.
2. Wniosek KW-WPIS do sądu wieczystoksięgowego - wraz z listem mazalnym i opłatą sądową 100 zł.
3. Wpis o wykreśleniu - w terminie kilku miesięcy (zależnie od obłożenia sądu wieczystoksięgowego).

Komornik nie prowadzi wykreślenia hipoteki - to odrębne postępowanie wieczystoksięgowe toczące się równolegle do egzekucji roszczeń pieniężnych.

Teoria dwóch kondykcji - co znaczy dla wypłaty

Po unieważnieniu umowy kredytu polskie orzecznictwo opiera się na teorii dwóch kondykcji. Każda ze stron ma odrębne roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego:

• kredytobiorca - o zwrot wszystkich rat kapitału i odsetek wpłaconych do banku,
• bank - o zwrot wypłaconego kapitału kredytu.

Roszczenia dochodzone są niezależnie. W praktyce strony często składają wzajemne oświadczenia o potrąceniu (art. 498 KC), co prowadzi do rozliczenia netto. Zasada potwierdzona uchwałą 7 sędziów Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), wcześniej w uchwałach III CZP 6/21 i III CZP 11/20.

Dla egzekucji oznacza to: komornik egzekwuje kwotę z wyroku - jeśli sentencja jest „netto" (po potrąceniu), egzekwowana jest ta kwota; jeśli sentencja zasądza zwrot pełnych rat bez potrącenia, bank musi wypłacić tę kwotę, niezależnie od własnego roszczenia o zwrot kapitału, które dochodzone jest w odrębnym procesie.

Koszty egzekucji - bank pokrywa wszystko

Wszystkie koszty egzekucyjne pokrywa dłużnik - bank, na podstawie ustawy z 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych:

Kredytobiorca wnosi jedynie drobną zaliczkę na koszty gotówkowe (korespondencja, zapytania do instytucji) - w typowej sprawie frankowej kilkadziesiąt złotych. Zaliczka jest zwracana z pierwszej wyegzekwowanej kwoty.

Stawki nie podlegają corocznej waloryzacji - obowiązują od 1 stycznia 2019 r. i wymagają nowelizacji ustawy do zmiany.

5 najczęstszych błędów kredytobiorców w egzekucji frankowej

1. Składanie wniosku bez klauzuli wykonalności - sam wyrok nie wystarcza; klauzula musi być nadana osobnym wnioskiem do sądu pierwszej instancji.
2. Niezgłaszanie odsetek ustawowych za opóźnienie we wniosku - bank nie zapłaci ich „z grzeczności"; należy precyzyjnie wskazać kwoty i daty.
3. Pominięcie zasądzonych kosztów procesu - egzekwowane są wyłącznie pozycje wskazane we wniosku; zasądzone wynagrodzenie pełnomocnika i opłata sądowa łatwo umykają.
4. Złożenie wniosku do komornika lokalnego dla siedziby banku z pominięciem prawa wyboru (art. 10) - traci się elastyczność i czas dojazdu na ewentualne czynności osobiste.
5. Wstrzymanie egzekucji w trakcie rozmów z bankiem o ugodę - bez gwarancji spłaty; tymczasem narastają odsetki, a banki mogą wykorzystać czas na ruchy procesowe.

Linki i informacje uzupełniające

Powiązane podstrony Kancelarii Komorniczej nr V:

• Wzory wniosków egzekucyjnych (PDF + DOC),
• Informacje dla wierzyciela,
• Informacje dla dłużnika,
• Rewir działania komornika,
• Kontakt z Kancelarią.

Źródła zewnętrzne:

• Formularz wniosku Ministerstwa Sprawiedliwości,
• Elektroniczne Księgi Wieczyste (EKW),
• ISAP - Internetowy System Aktów Prawnych,
• Wyrok TSUE C-520/21 (sprawa Bank M.).

Najczęściej zadawane pytania